Specialistisch toezicht en innovatie

De ODMH ziet een sterke toename in aanvragen voor energieopslagsystemen (EOS). Deze ontwikkeling hangt samen met de energietransitie, netcongestie en de behoefte om duurzaam opgewekte energie tijdelijk op te slaan en flexibel te gebruiken. 

Een veelvoorkomend voorbeeld is het opslaan van elektriciteit in grote lithium-ion batterijen, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen of bij zonneparken. 

Op dit moment zijn energieopslagsystemen nog niet aangewezen als milieubelastende activiteit. Daarom past de ODMH maatwerkvoorschriften toe om risico’s te beheersen. De verwachting is dat dit verandert: de wetgever werkt aan aanwijzing van energieopslagsystemen als meldingsplichtige activiteit, naar verwachting rond medio 2027. 

Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de rol van gemeenten en de ODMH. Het zwaartepunt verschuift naar toezicht en handhaving in plaats van vergunningverlening. Dit vraagt om aanvullende kennis en opleiding van toezichthouders. 

De ODMH bereidt zich hierop voor, zodat ook bij deze nieuwe ontwikkelingen de veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving goed geborgd blijven. 

Het wereldwijde energietransitie vraagstuk heeft ook nationale, regionale en lokale gevolgen. We zien een forse stijging van het aantal energieopslagsystemen in de vorm van batterijen. Binnen de gemeente Alphen aan den Rijn zijn bij ons inmiddels vijf energieopslagsystemen bekend. We zien de energieopslagsystemen vaak in combinatie met zonnepanelen. Ze worden bij verschillende branches ingezet. Energieopslagsystemen worden ook ingezet bij locaties voor de opvang van ontheemden.  

Bij energieopslagsystemen wordt de ruimtelijke inpassing beoordeeld en worden (als dat van toepassing is) de aanvragen om omgevingsvergunningen (bouwactiviteit) behandeld door gemeente Alphen aan den Rijn. In combinatie daarmee worden aan initiatiefnemers ambtshalve maatwerkvoorschriften opgelegd op grond van de zorgplicht vanuit het omgevingsplan of vanuit het Besluit activiteiten leefomgeving (als het energieopslagsysteem wordt gebruik ter ondersteuning van een milieubelastende activiteit). Er is een nauwe samenwerking tussen gemeente Alphen aan den Rijn, de Veiligheidsregio Hollands Midden en Omgevingsdienst Midden-Holland.

Begin 2025 ontving de ODMH klachten over een locatie in Zuidplas waar baggerwerkzaamheden werden uitgevoerd. Er waren zorgen over de veiligheid vanwege de aanwezigheid van grote hoeveelheden gasflessen. Bij controle bleek het te gaan om waterstofgas, dat werd gebruikt om met een brandstofcel elektriciteit op te wekken voor materieel op locatie.

Deze zogeheten waterstofaggregaten worden steeds vaker ingezet op locaties waar emissievrij gewerkt moet worden of waar geen aansluiting op het elektriciteitsnet beschikbaar is. Toepassingen zien we onder andere op bouwplaatsen, bij evenementen en als tijdelijke energievoorziening voor bedrijven. Vaak gebeurt dit in combinatie met een energieopslagsysteem (EOS).

De casus in Zuidplas maakte duidelijk dat voor deze toepassingen nog geen eenduidige regels en richtlijnen bestaan. Naar aanleiding hiervan is de ODMH betrokken bij het opstellen van een Nederlandse Technische Afspraak (NTA) voor waterstofaggregaten, onder leiding van de NEN.

Deze NTA biedt overheden en marktpartijen een voorlopig kader voor veilig gebruik en toepassing van waterstofaggregaten en vormt een basis voor toekomstige regelgeving. De ODMH heeft actief bijgedragen aan de totstandkoming van deze afspraken. Publicatie wordt verwacht in juni 2026.

Met deze bijdrage levert de ODMH een rol in het veilig inpassen van nieuwe energietoepassingen in de leefomgeving.